Dit zijn de top 10 verschillende soorten stoommachines

Het principe van de stoommachine werd al in het jaar 1705 ontdekt door Thomas Newcomen en Thomas Savery. Het duurde echter tot 1764 voordat de Schotse ingenieur James Watt de globale ideeën om wist te zetten naar een concreet product, nadat hij er enkele innovaties op door had gevoerd.

Nederland maakte pas in het jaar 1776 voor het eerst kennis met een stoommachine. Het reusachtige apparaat werd gebruikt voor het regelen van de waterstanden in de Rotterdamse grachten. Door de eeuwen heen zijn er tal van verschillende soorten stoommachines ontwikkeld. Dit zijn de 10 belangrijkste varianten.

1. De stoomlocomotief

In het jaar 1804 werd in Engeland de eerste stoomlocomotief gebouwd. In de eeuw die daarrop volgde onderging deze stoommachine op wielen talloze innovaties, maar in essentie werd er altijd aan het basisidee van de allereerste beginjaren vastgehouden. Een nadeel van een stoomlocomotief is, dat deze behoorlijk wat onderhoud nodig heeft. Je kunt er ook niet zomaar even snel mee wegrijden, want het gevaarte moet eerst goed op stoom gebracht worden voordat het in beweging kan komen. Toen eenmaal diesel- en elektrische locomotieven na de Tweede Wereldoorlog werden geïntroduceerd, verloor de stoomlocomotief steeds meer terrein. Vandaag de dag worden ze hier en daar alleen nog maar voor recreatieve doeleinden ingezet.

2. Het stoomschip

Het wereldwijd bekendste stoomschip was waarschijnlijk de Titanic. Op dit schip was een combinatie van stoommachines en een stoomturbine te vinden. Dit was overigens niet een exclusieviteit voor de Titanic. Ook op tal van andere schepen werden dergelijke koppelingen gemaakt, zodat er zo efficiënt mogelijk gebruik kon worden gemaakt van de aanwezige stoom. In eerste instantie passeerde de stoom een zuigerstoommachine, waarna de afgewerkte stoom naar de turbine werd doorgeleid, zodat die op zijn beurt de benodigde elektriciteit voor het schip kon genereren.

3. De locomobiel

Bij een stoommachine op wielen denk je waarschijnlijk in de eerste plaats aan een trein. Dat is de locomobiel duidelijk niet. Het was een gemakkelijk verplaatsbare stoommachine, die voor allerlei verschillende doeleinden ingezet kon worden. Je zou het dus kunnen vergelijken met een soort van mobiele stroomaggregaat. De locomobiel werd in de landbouw onder meer gebruikt voor het activeren van dorsmachines, terwijl deze vlampijpketel op wielen bij evenementen er bijvoorbeeld voor zorgde dat de draaimolen probleemloos door bleef draaien. De enige voorwaarde om de locomobiel in bedrijf te kunnen houden, was dat er voldoende water en brandstof, zoals hout en stro, in de buurt aanwezig moesten zijn.

4. Het stoomgemaal

Een gemaal zorgt ervoor dat het water uit een laag gelegen gebied wordt afgevoerd, zodat de mensen die er wonen en werken droge voeten houden. Omdat een flink deel van Nederland onder de zeespiegel ligt, zijn en waren gemalen al vele eeuwen lang erg belangrijk in onze leefomgeving. Stoomgemalen waren in wezen de opvolgers van de windmolens, die in eerste instantie talloze polders droogmaalden. Dezelfde klus met behulp van een stoommachine uitvoeren bleek uiteindelijk veel efficiënter te zijn, omdat je dan niet langer van de aanwezigheid van wind afhankelijk was. Inmiddels hebben de meeste stoomgemalen plaatsgemaakt voor elektrische varianten, maar als je er toch nog eens eentje in actie wilt zien, dan raden we je een bezoek aan het Woudagemaal in het Friese Lemmer aan.

5. De zandzuiger

Beeld: Flickr / IISG

Naast de zojuist genoemde baggermolen is er nog een ander soort stoommachine beschikbaar om onder meer rivieren en vaargeulen uit te diepen: de zandzuiger. Dit tweetal is overigens niet voor elke uitdiepklus uitwisselbaar. Baggermolens zijn vaak robuustere machines, die ook met hardere ondergronden overweg kunnen, terwijl de zandzuiger, zoals de naam zelf al aangeeft, alleen zanderige bodems onder het wateroppervlak goed af kan handelen. Een zandzuiger is voorzien van een zogenoemde bun, waarin de zuigbuis hangt. De stoom zet bij deze machine een centrifugaalpomp in werking, die uiteindelijk slechts 15 procent zand oppompt. De rest is water dat uiteindelijk gewoon weer terug de rivier instroomt.

6. De baggermolen

Beeld: Wikimedia

Baggermolens worden ingezet om graafwerkzaamheden onder water uit te kunnen voeren. Ze zijn in staat om volledig nieuwe kanalen te realiseren, maar worden ook vaak benut voor het toegankelijk houden van havens een vaargeulen, omdat die na verloop van tijd dicht zouden kunnen slibben. De daadwerkelijke graafwerkzaamheden vinden via een zogenoemde emmerladder plaats, die met behulp van een stoommachine wordt aangedreven. Deze methode zorgt ervoor dat de bodem onder het wateroppervlak stukje bij beetje wordt weggeschraapt. Omdat baggermolens en water eigenlijk een logische twee-eenheid zijn, tref je dit soort stoommachines vrijwel alleen maar op schepen aan.

7. De stoomheimachine

Beeld: Wikimedia

Ook de stoomheimachine heeft raakvlakken met de eerder genoemde stoomhamer, aangezien stoom ervoor zorgt dat een zwaar blok wordt opgetild, waarna het dankzij de zwaartekracht weer gewoon naar beneden valt. Op het gebied van stoomheimachines waren er in eerste instantie 2 verschillende varianten: heien met een stoomheiblok of heien met een valblok. In beide gevallen werd echter op een externe wijze het heiblok omhoog getild. Pas in een later stadium, nadat vele innovaties waren doorgevoerd, ontstond de compactere stoomheimachine met een intern hefmechanisme zoals we hem ook vandaag de dag nog steeds tegen kunnen komen.

8. De stoomkraan

Beeld: Wikimedia

Het principe van de stoomkraan lijkt veel op dat van een stoomhamer. Ook in dit geval wordt stoomkracht gebruikt om iets op te kunnen tillen. De stoommachine die in dit soort kranen zit is in de meeste gevallen echter een stuk compacter. Sterker nog, in veel stoomkranen zijn 2 verschillende kleinere stoommachines actief om alle gewenste handelingen goed uit te kunnen voeren. De ketting of staalkabel, die de kraan voor de hijswerkzaamheden gebruikt, wordt op een grote spoel op- en afgerold, Die spoel bevindt zich meestal onder het verblijf van de kraanmachinist. Stoomkranen hebben in het verleden een belangrijke rol gespeeld bij de aanleg van de Afsluitdijk tussen Noord-Holland en Friesland.

9. De stoomhamer

De introductie van de stoommachine zorgde er al snel voor dat voor tal van zware beroepen het opeens een heel stuk makkelijker kregen. Dit gold ook voor menig ijzersmederij, nadat de Britse ingenieur James Nasmyth in 1839 de stoomhamer uitvond. Door van de kracht van stoom gebruik te maken hoefden werknemers niet langer handmatig met loodzware hamers in de weer te zijn. In plaats daarvan zorgde het mechanisme van een stoomhamer ervoor, dat de ingebouwde hamer naar een vooraf ingestelde hoogte werd wordt opgetild, waarna de zwaartekracht de klus afmaakte en de zware hamer weer naar beneden liet vallen.

10. Het drijfwerk

De naam drijfwerk stamt af van het werkwoord aandrijven. In dit geval zorgen een of meerdere stoommachines ervoor dat een mechanisme, voorzien van allerlei verschillende koppelingen, assen en banden, in gang wordt gezet. Deze methode leverde in het verleden een enorm positieve impuls voor industriële bedrijven op, die dankzij de aanwezigheid van drijfwerken die op stoomkracht werkten, veel sneller – en dus ook meer – konden produceren, terwijl daarbij ook het voormalige handmatige werk van het personeel werd ontlast. Om te voorkomen dat werknemers onnodig hinder van het aanwezige drijfwerk ondervonden, werd de drijfwerkconstructie doorgaans aan het plafond opgehangen.

Wat vond je van dit artikel?

Dit zijn de top 10 beste ski attributen

Top 10 Kleinste Hoofdsteden Van Europa